1. Cơ sở pháp lý
Nguyên tắc bảo đảm hiệu lực của bản án, quyết định của Tòa án được quy định tại Điều 28 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015. Trong quá trình xét xử vụ án hình sự, tùy theo từng vụ án mà Tòa án ra bản án hoặc các quyết định tố tụng nhằm giải quyết vụ án. Bản án và quyết định của Tòa án khi đã có hiệu lực pháp luật phải được nghiêm chỉnh chấp hành. Nguyên tắc này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống và phòng ngừa tội phạm.
2. Nội dung của nguyên tắc
– Bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng. Cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan trong phạm vi trách nhiệm của mình phải nghiêm chỉnh chấp hành.
– Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, nghĩa vụ của mình, cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm phối hợp, tạo điều kiện và thực hiện yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có nhiệm vụ thi hành bản án, quyết định của Tòa án.
– Bản án, quyết định của Tòa án là những văn bản tố tụng khác nhau do Tòa án ban hành trong quá trình giải quyết vụ án. Bản án của Tòa án quyết định việc bị cáo có tội hay không có tội, hình phạt và các biện pháp tư pháp khác. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự thì khi xét xử sơ thẩm, phúc thẩm vụ án hình sự, Tòa án ra bản án, quyết định. Khi xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm, Tòa án ra quyết định. Ngoài ra, trong quá trình giải quyết vụ án, Tòa án còn ra các quyết định khác như quyết định đình chỉ vụ án, tạm đình chỉ vụ án…
– Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị. Bản án phúc thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày tuyên án. Quyết định của Hội đổng giám đốc thẩm, tái thẩm có hiệu lực pháp luật kể từ ngày ra quyết định. Trong phạm vi trách nhiệm của mình, cá nhân, cơ quan, tổ chức hữu quan phải chấp hành bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Trường hợp không tự nguyện chấp hành thì sẽ bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế tố tụng.
– Việc xét xử của Tòa án nói chung, trong đó có việc xét xử các vụ án hình sự chỉ có ý nghĩa khi bản án, quyết định của Tòa án sau khi có hiệu lực pháp luật phải được thi hành trên thực tế. Nguyên tắc này không chỉ xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng mà còn xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức và mọi cá nhân liên quan trong việc thi hành bản án và quyết định của Tòa án.
