1. Cơ sở pháp lý
Để bảo đảm cho việc xử lý vụ án được thận trọng, khách quan, chống độc đoán, Điểu 24 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định: “Tòa án xét xử tập thể và quyết định theo đa số”.
2. Nội dung của nguyên tắc
– Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm một Thẩm phán và hai Hội thẩm. Trường hợp vụ án có tính chất nghiêm trọng, phức tạp thì Hội đồng xét xử có thể gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm. Đối với những vụ án mà bị cáo bị đưa ra xét xử về tội theo khung hình phạt có mức cao nhất là tử hình thì Hội đồng xét xử gồm hai Thẩm phán và ba Hội thẩm. Trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn thì chỉ do một Thẩm phán xét xử.
– Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm ba Thẩm phán. Trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn thì chỉ do một Thẩm phán tiến hành.
– Hội đồng giám đốc thẩm, tái thẩm gồm ba hoặc năm Thẩm phán, trong trường hợp bản án hoặc quyết định bị kháng nghị có tính chất phức tạp hoặc Hội đồng ba hoặc năm Thẩm phán không thống nhất được khi biểu quyết thông qua quyết định về việc giải quyết vụ án thì phải được xét lại bằng Hội đồng toàn thể ủy ban Thẩm phán Tòa án nhân dân cấp cao hoặc Hội đồng toàn thể Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.
Trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn, các quyết định của Tòa án đều phải được sự thống nhất của tập thể, không quyết định theo ý kiến riêng của cá nhân, mọi vấn đê’ phát sinh trong quá trình xét xử đều phải được thảo luận tập thể, Thẩm phán không được tự mình quyết định.
Khi xét xử, Tòa án quyết định theo đa số. Các thành viên của Hội đồng xét xử phải giải quyết mọi vấn đề của vụ án bằng cách biểu quyết theo đa số từng vấn đề, Thẩm phán biểu quyết sau cùng. Người có ý kiến thiểu số có quyền trình bày ý kiến của mình bằng văn bản và được đưa vào hồ sơ vụ án.
