1. Tình tiết định tội là gì? Tình tiết định khung là gì?
1.1. Tình tiết định tội là gì?
Tình tiết định tội là những tình tiết nêu lên những dấu hiệu cơ bản, đặc trưng nhất cho phép xác định một tội phạm cụ thể và phân biệt tội phạm đó với tội phạm khác.
Muốn xác định tình tiết định tội cần căn cứ vào các dấu hiệu định tội. Dấu hiệu định tội là những dấu hiệu đặc trưng điển hình, phản ánh đầy đủ tính chất nguy hiểm của một tội phạm và cho phép phân biệt tội phạm đó với tội phạm khác. Đó là những dấu hiệu được quy định trong cấu thành tội phạm cơ bản của một tội.
1.2. Tình tiết định khung là gì?
Tình tiết định khung hình phạt là những tình tiết phản ánh mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội cao hơn hoặc giảm đi, được quy định ngay tại điều luật về tội phạm cụ thể. (như ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng).
Các tình tiết định khung là những tình tiết mà nhà làm luật dự định nếu có thì Tòa án phải áp dụng ở khung hình phạt mà điều luật quy định có tình tiết đối với người phạm tội. Dấu hiệu định khung hình phạt phản ánh mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội cho xã hội phù hợp với một khung hình phạt nhất định.
2. Phân biệt tình tiết định tội và tình tiết định khung
| Tình tiết định tội | Tình tiết định khung | |
| Khái niệm | Tình tiết định tội là những tình tiết nêu lên những dấu hiệu cơ bản, đặc trưng nhất cho phép xác định một tội phạm cụ thể và phân biệt tội phạm đó với tội phạm khác. | Tình tiết định khung hình phạt là những tình tiết phản ánh mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội cao hơn hoặc giảm đi, được quy định ngay tại điều luật về tội phạm cụ thể. |
| Số lượng | Mỗi một loại tội phạm sẽ chỉ có một tình tiết định tội nhất định là dấu hiệu để xác định tội danh, phân biệt tội phạm này với tội phạm khác | Có thể có một hoặc nhiều tình tiết định khung khác nhau, có thể là tình tiết tăng nặng hoặc tình tiết giảm nhẹ,….phản ánh mức độ nguy hiểm của tội phạm. |
| Mục đích | Xác định tội danh của hành vi phạm tội | Xác định một khung hình phạt cụ thể phải áp dụng đối với hành vi phạm tội đã được định tội danh |
| Căn cứ xác định | Căn cứ vào các dấu hiệu định tội đặc trưng điển hình: khách thể của tội phạm, mặt khách quan của tội phạm, chủ thể của tội phạm và mặt chủ quan của tội phạm.
| Căn cứ vào tính chất của dấu hiệu định khung làm tính nguy hiểm cho xã hội tăng lên hoặc giảm xuống; hoàn cảnh phạm tội; nhân thân người phạm tội,… |
Như vậy, có thể thấy “tình tiết định tội” và “tình tiết định khung” là hai khái niệm pháp lý khác nhau có bản chất, ý nghĩa pháp lý khác nhau, đồng thời vai trò của chúng trong pháp luật hình sự cũng khác nhau. Tuy nhiên, giữa hai khái niệm này lại có mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
Việc xác định tình tiết định tội chính xác sẽ giúp cho việc định tội và xác định khung hình phạt được chính xác. Xem xét mối quan hệ giữa hai tình tiết này có ý nghĩa quan trọng cho việc nhận thức đúng đắn và áp dụng thống nhất các quy định của pháp luật hình sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự được khách quan, công bằng và đúng pháp luật
