Việc đơn phương chấm dứt hợp đồng không hiếm gặp trong thực tế. Và việc bồi thường thiệt hại khi đơn phương chấm dứt hợp đồng không phải ai cũng hiểu rõ. Vậy pháp luật quy định về vấn đề này thế nào?
1. Hậu quả của việc đơn phương chấm dứt hợp đồng
Căn cứ Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015 quy định khái niệm hợp đồng như sau: Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Tại Điều 427 Bộ luật Dân sự 2015 quy định cụ thể về hậu quả của việc hủy bỏ hợp đồng như sau:
Khi hợp đồng bị hủy bỏ, đồng nghĩa với việc không có hiệu lực từ thời điểm giao kết và các bên sẽ không phải thực hiện nghĩa vụ đã thỏa thuận, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp.
Bên cạnh đó, các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận sau khi đã trừ đi chi phí hợp lý trong thực hiện hợp đồng và chi phí bảo quản, phát triển tài sản.
Việc hoàn trả được thực hiện bằng hiện vật; nếu không hoàn trả được bằng hiện vật thì được phép trị giá thành tiền để hoàn trả.
Trong trường hợp các bên cùng có nghĩa vụ hoàn trả thì việc hoàn trả phải được thực hiện cùng 01 thời điểm, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Bên bị thiệt hại do hành vi vi phạm nghĩa vụ của bên kia được bồi thường.
Việc giải quyết hậu quả của việc hủy bỏ hợp đồng liên quan đến quyền nhân thân do Bộ luật Dân sự và luật khác có liên quan quy định.
Trường hợp việc hủy bỏ hợp đồng không có căn cứ quy định tại các Điều 423, 424, 425 và 426 của Bộ luật này do không có khả năng thực hiện, do chậm thực hiện nghĩa vụ…thì bên hủy bỏ hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ, đồng thời phải thực hiện trách nhiệm dân sự do không thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan.
2. Bồi thường thiệt hại đơn phương chấm dứt hợp đồng thế nào?
Về trách nhiệm khi đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng dân sự và thiệt hại bồi thường do vi phạm hợp đồng được quy định tại Điều 419 Bộ luật Dân sự 2015.
1. Thiệt hại được bồi thường do vi phạm nghĩa vụ theo hợp đồng được xác định theo quy định tại khoản 2 Điều này, Điều 13 và Điều 360 của Bộ luật này.
2. Người có quyền có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại cho lợi ích mà lẽ ra mình sẽ được hưởng do hợp đồng mang lại. Người có quyền còn có thể yêu cầu người có nghĩa vụ chi trả chi phí phát sinh do không hoàn thành nghĩa vụ hợp đồng mà không trùng lặp với mức bồi thường thiệt hại cho lợi ích mà hợp đồng mang lại.
3. Theo yêu cầu của người có quyền, Tòa án có thể buộc người có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại về tinh thần cho người có quyền. Mức bồi thường do Tòa án quyết định căn cứ vào nội dung vụ việc.
Theo khoản 1 Điều 428 Bộ luật Dân sự 2015:
1. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng và không phải bồi thường thiệt hại khi bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trong hợp đồng hoặc các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
Bên cạnh đó, bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng phải thông báo ngay cho bên kia biết về việc chấm dứt hợp đồng, nếu không thông báo mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Và khi hợp đồng bị đơn phương chấm dứt thực hiện thì hợp đồng chấm dứt kể từ thời điểm bên kia nhận được thông báo chấm dứt. Lúc này, các bên không phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ, trừ thỏa thuận về phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại và thỏa thuận về giải quyết tranh chấp. Bên đã thực hiện nghĩa vụ có quyền yêu cầu bên kia thanh toán phần nghĩa vụ đã thực hiện.
Bên bị thiệt hại do hành vi không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng của bên kia được bồi thường.
Nếu việc đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng không có căn cứ quy định tại khoản 1 nêu trên thì bên đơn phương chấm dứt thực hiện hợp đồng được xác định là bên vi phạm nghĩa vụ và phải thực hiện trách nhiệm dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự, luật khác có liên quan do không thực hiện đúng nghĩa vụ trong hợp đồng.
Về việc hoàn trả học phí như chị nêu thì đây là vấn đề thỏa thuận của hai bên, tuy nhiên nếu bạn muốn đơn phương chấm dứt hợp đồng, không học tiếp nữa, bạn phải chịu trách nhiệm bồi thường cho công ty bởi thiệt hại được gây ra do việc đơn phương chấm dứt hợp đồng của bạn.
