Người đang chấp hành hình phạt tù bị hạn chế một số quyền công dân nhất định. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu thì theo quy định hiện hành, người đi tù có được bán đất không? Nếu được thì người này phải tự thực hiện hay uỷ quyền cho người khác?
1. Người đi tù có được bán đất không?
Khoản 1 Điều 3 Luật Thi hành án hình sự số 41/2019/QH14 quy định, người chấp hành án thì là người bị kết án, phải chịu hình phạt theo bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và đã có quyết định thi hành. Theo đó, có thể hiểu người đi tù là người đang chấp hành hình phạt tù theo quyết định của Toà án.
Để biết người đi tù có được bán đất không phải xem xét các quy định pháp luật dưới đây:
Thứ nhất, một trong những nguyên tắc thi hành án được quy định tại Điều 4 Luật Thi hành án Hình sự 2019 là phải “tôn trọng nhân phẩm, quyền, lợi ích hợp pháp của người chấp hành án”.
Vì vậy, mặc dù bị hạn chế đối với những quyền bị pháp luật hoặc Toà án tước đi, nhưng người đi tù vẫn có quyền công dân nhất định.
Cụ thể, theo quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật Thi hành án hình sự 2019 quy định về quyền của phạm nhân thì người đang chấp hành hình phạt tù hoàn toàn có thể tự thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật, trong đó có quyền bán đất.
Thứ hai, pháp luật hiện hành không có quy định cấm người đang đi tù bán đất. Mà công dân Việt Nam được làm những gì pháp luật không cấm.
Thứ ba, xét điều kiện bán đất quy định tại Điều 45 Luật Đất đai 2024 gồm 05 điều kiện: có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (hay còn gọi là sổ đỏ, sổ hồng), đất không có tranh chấp; quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án; vẫn còn trong thời hạn sử dụng đất và quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.
Như vậy, người đi tù được bán đất nếu đáp ứng đủ điều kiện theo pháp luật về đất đai quy định.
Tuy nhiên, điểm a khoản 3 Điều 27 Luật đất đai 2024 quy định hợp đồng bán đất phải được công chứng mới được coi là có hiệu lực. Đồng thời, khi bán đất thì chủ đất phải thực hiện các thủ tục chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đăng ký đất đai với cơ quan Nhà nước. Mà người đang ở tù không được rời khỏi nơi chấp hành hình phạt tù. Vậy người đang ở tù thì thực hiện thủ tục bán đất như thế nào?
Đối với thủ tục công chứng, căn cứ theo khoản 2 Điều 44 Luật Công chứng năm 2014 thì người đang đi tù có thể đề nghị thực hiện công chứng hợp đồng bán đất ngoài văn phòng công chứng.
Văn phòng công chứng có thể gửi thông báo đến ban quản lý trại giam nơi người đang đi tù chấp hành hình phạt tù về việc tiếp nhận và thực hiện yêu cầu công chứng hợp đồng bán đất, và một trong các bên trong hợp đồng là người đang chấp hành án tại trại giam.
Đồng thời, đề nghị được sắp xếp buổi gặp gỡ với người này để tiến hành công chứng.
Đối với các thủ tục bán đất khác, người đi tù có thể thực hiện theo hướng dẫn trong phần dưới đây.
2. Người đi tù uỷ quyền cho người khác bán đất được không?
Cũng tại khoản 1 Điều 27 Luật Thi hành án hình sự quy định ngoài quyền tự thực hiện giao dịch dân sự, người đang đi tù hoàn toàn có thể uỷ quyền cho người khác.
Như vậy, người đi tù hoàn toàn được uỷ quyền cho người khác bán đất. Theo đó, người đang đi tù có thể uỷ quyền cho người khác thực hiện toàn bộ thủ tục chuyển quyền sử dụng đất, bao gồm thủ tục công chứng và các thủ tục khác.
3. Người đi tù có được nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất?
Tương tự như việc bán đất đã được trình bày ở các phần trên, người đi tù hoàn toàn có thể nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ người khác.
Bởi vì người đang chấp hành hình phạt tù vẫn được pháp luật trao cho những quyền công dân cơ bản nên có thể tự mình hoặc uỷ quyền cho người khác thực hiện thủ tục bán đất, nhưng phải tuân theo quy định pháp luật về đất đai về điều kiện nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất và các quy định pháp luật có liên quan khi thực hiện các thủ tục nhận chuyển nhượng.
